Trwają prace nad przygotowaniem reprintu jedynego w Polsce, a przechowywanego w pelplińskim Muzeum Diecezjalnym, egzemplarza Biblii Gutenberga. Wierna kopia tej bezcennej księgi ma się ukazać w przyszłym roku w nakładzie zbliżonym do tego, jaki opuścił warsztat Gutenberga. Badacze wskazują najczęściej liczby pomiędzy 180 a 200.
Pelpliński reprint XV-wiecznej Biblii będzie czwartym w dziejach drukarstwa. Wcześniej trud skopiowania tego dzieła podjęto w latach 20 ubiegłego wieku wykonując reprint Biblii lipskiej, później – w latach 70 w Niemczech, kolejny w latach 90 w Hiszpanii, gdzie za wzór posłużył egzemplarz z Barcelony. Podobnie jak w przypadku Biblii Lipskiej, pelpliński reprint wykonany zostanie jako faksymila, to znaczy będzie wierną kopią oryginału z zachowaniem śladów wszelkich uszkodzeń, zabrudzeń, znaków wodnych itp.
Inicjatorem i głównym wydawcą reprintu Biblii Gutenberga jest Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej Bernardinum. Prace nad wydaniem kopii tego bezcennego dzieła, które już się rozpoczęły. – Obejmują szereg skomplikowanych procesów technologicznych – dowiedzieliśmy się w Bernardinum.
- W połowie października testowaliśmy przydatność w poligrafii skanera francuskiej produkcji Suprascan DigiBook – powiedział nam Tadeusz Serocki, wicedyrektor Wydawnictwa Diecezji Pelplińskiej Bernardinum. – Próby przeprowadziliśmy na przechowywanym w Pelplinie księgozbiorze. Udało się zdigitalizować, czyli zapisać w postaci elektronicznej, jeden z najcenniejszych pelplińskich rękopisów – XIV-wieczny graduał (książka z nutami i tekstami śpiewów mszy – dop. red.), który powstał najprawdopodobniej w skryptorium cysterskim w Pelplinie.
Skaner sprowadził do Pelplina warszawski Xerox współpracujący z francuską firmą 2iS specjalizującą się w archiwizacji dokumentów, w tym również digitalizacji starych druków. Pelplińskie prace ze skanerem do skanowania kolorowego cennych oprawionych dzieł Suprascan DigiBook były pierwszą w Polsce prezentacją tego urządzenia i jednocześnie pierwszą próbą zastosowania go w poligrafii. Wszystko po to, aby reprint pelplińskiego egzemplarza Biblii Gutenberga, do którego przygotowuje się Bernardinum, był jak najbardziej zgodny z oryginałem.
Suprascan DigiBook wykorzystywany był to tej pory w bibliotekach i archiwach urzędowych. Być może przeprowadzone w pelplińskim wydawnictwie próby stworzą możliwość zastosowania tego urządzenia do przygotowywania reprintów cennych dzieł i zabytków piśmiennictwa.
- Główną zaletą skanera DigiBook jest to, że podczas pracy urządzenia powierzchnia książki nie wymaga dociskania jak w przypadku zastosowania kopiarki czy skanera płaskiego – wyjaśniła Isabelle-Siona Dupuy, przedstawicielka francuskiej firmy 2iS. – Takie rozwiązanie zapobiega niszczeniu kart, grzbietu oraz szycia ksiąg podczas kopiowania. Oprogramowanie skanera pozwala na optyczne prostowanie zgnieceń i pofałdowań, jakie wraz z upływem czasu pojawiły się na wielu kartach starych ksiąg. Ograniczona ingerencja światła zastosowana podczas skanowania powoduje, że wykorzystanie Suprascan DigiBook stało się bezpieczne dla książki. Dodatkowym atutem urządzenia jest imponująca szybkość jego pracy.
W listopadzie gościć będą w Pelplinie specjaliści z Japonii i Stanów Zjednoczonych, którzy zaproponują kolejne, nowe rozwiązania w procesie poligraficznym. Partnerem w przygotowaniu reprintu pelplińskiego egzemplarza Biblii Gutenberga zostanie ta firma, która przedstawi technologię pozwalającą uzyskać jak najlepszą jakość i efekt końcowy wierny XV-wiecznemu oryginałowi.
- Wiadomo już, że papier do druku reprintu z zastosowaniem znaków wodnych, jakie występują w oryginale, wykona Państwowa Wytwórnia Papierów Wartościowych w Warszawie – dodał T. Serocki. – Druk natomiast wykonany zostanie w naszej drukarni, gdzie 30 listopada zainstalowana została wielokolorowa maszyna drukarska Shinohara. Pozwoli to z pewnością stworzyć w Pelplinie jedną z najbardziej nowoczesnych oficyn drukarskich w kraju.
W przyszłym roku
Reprint pelplińskiego egzemplarza Biblii Gutenberga ukaże się w przyszłym roku. Data ta zbiegnie się z 550 rocznicą wydrukowania tego dzieła przez Gutenberga, 350-leciem istnienia miejscowego Wyższego Seminarium Duchownego oraz 10 rocznicą ustanowienia diecezji pelplińskiej. Wyjaśnić jednak należy, że data pierwszego z wydarzeń jest raczej umowna, ponieważ w życiorysie Gutenberga nic nie jest do końca pewne. Nie wiemy dokładnie, w którym roku rozpoczął on druk – czy w 1452, 1453, czy może w 1454 roku.
Autor artykułu: Anna Gniewkowska-Gracz